Gemeente Gemeente Sint-Katelijne-Waver

Afscheid nemen van het tutje

Is het voor jouw kindje tijd om afscheid te nemen van het tutje? Dan geven wij jou graag wat hulp en tips. Zonder tutje leren slapen, dat is voor heel wat kindjes best moeilijk. Maar Skwibus en zijn vriendjes nemen jullie mee op weg. Afscheid nemen van het tutje doe je niet alleen!

  

Waarom zijn kinderen zo gek op hun tutje?

Baby’s hebben een grote zuigbehoefte en zuigen echt overal aan (de borst, fles, pink, tut, …). Een tut helpt een baby om die zuigbehoefte te stillen.

Een tut helpt je baby ook om tot rust te komen en biedt troost. Een tutje kan helpen om in slaap te vallen of om om te gaan met pijn of ongemak.

Vanaf de leeftijd van vier maanden vermindert de zuigbehoefte sterk. Dan wordt het tutje meer een gewoonte dan een behoefte. Je kan dus al afbouwen vanaf vier maanden. [1]

  

Experten aan het woord

Peter Adriaenssens kinderpsychiater: “Zuigen is van groot belang in het gevoelsleven van een baby. Het is een aangeboren reflex, een baby leert zichtzelf kalmeren en troosten en vindt zo rust. Maar geef kinderen geen tutje zonder reden. Een rustig kind heeft geen tutje nodig! Een tut is vooral slecht als die overdreven veel wordt gebruikt." [2]

Leen Du Bois Kind en Gezin: “De nadelen van een tutje zijn het gevolg van verkeerd gebruik. Een tut kan nuttig zijn bij het inslapen, maar wanneer een tutje voortdurend wordt gebruikt om het wenen te stoppen, raken ouders en kind er afhankelijk van en kunnen ze niet meer zonder. Een tut heeft zeker nut als het kind een grote zuigbehoefte heeft”. [2]

  

Waarom stoppen?

Een mooi gebit

Tim Deprey, tandarts-orthodontie (tandartsendorp Onze-Lieve-Vrouw-Waver): “Kinderen wisselen nu sneller melktanden dan dertig jaar geleden. Dit maakt dat het tutje best tijdig verdwijnt. Als dat niet gebeurt, kan dit serieuze gevolgen hebben voor ontwikkeling van het gebit. Mogelijke problemen door langdurig tutten zijn: voorwaarts gerichte snijtanden in de bovenkaak, foutief slikpatroon omdat de onderkaak geblokkeerd wordt in groei (door druk van de tut), een open beet (tanden sluiten niet mooi aan) en spraakproblemen.
Als tandarts gespecialiseerd in de orthodontie zie ik vaak kinderen die door langdurig tutgebruik een foutieve stand van de tanden hebben en daardoor een beugel (en soms ook logopedie) nodig hebben. Dat is jammer. Nemen kindjes afscheid van hun tutje, dan is het belangrijk dat hun duim geen plaatsvervanger wordt. Het wordt een lastige periode voor het kind en de omgeving. Besteed voldoende aandacht aan het afscheid en vier het ook. Het is iets om apetrots op te zijn.”

Een goede spraakontwikkeling

Caroline Vos, logopediste (logopediepraktijk Caroline Vos): “Intensief tutgebruik kan invloed hebben op de gebitsontwikkeling, maar ook op het spreken en het gehoor. Bij een open beet krijgt de tong vrij spel tijdens de articulatie van de klanken /t/, /d/, /n/, /l/, /z/ en /s/. De tong wordt hierbij duidelijk zichtbaar en de kinderen gaan lispelen. Sommige kinderen lopen de hele dag met een fopspeen in hun mond, ook terwijl ze praten Dat heeft duidelijk een negatieve invloed op de articulatie.”

  

Tips om te stoppen met tutten

  • Start met afbouwen voor de leeftijd van drie jaar
  • Kies het juiste moment. Overgangsmomenten zoals de overstap naar de kleuterschool, de komst van een broertje/zusje of een verhuis zijn al spannend genoeg. Kies voor een rustige en ontspannen periode.
  • Ga in gesprek met jouw kindje. Leg uit waarom de tut afgebouwd moet worden. Dat kan je doen aan de hand van boeken en voorleesverhaaltjes. We geven je enkele leestips.
  • Start met het tutgebruik te begrenzen! Kies momenten waarop je de tut wel nog toelaat. Je kan bijvoorbeeld het tutje enkel geven bij het slapen gaan of bij lange autoritten. Overdag kan je het tutje bijvoorbeeld in het bedje laten liggen.
  • Maak samen een nieuw slaapritueel (extra knuffeltje, massage voor slapengaan, doekje met geurtje, …)
  • Maak van het afscheid een feest. Kies voor een klein ritueel zoals het tutje in het tuttenhuisje steken en de beloning komen afhalen in het gemeentehuis. Deel het nieuws met familie en vrienden. Feliciteer je kindje!
  • Wees consequent: weg is weg! De tut weer tevoorschijn halen op moeilijke momenten is geen goed idee. Dan zijn de inspanningen voor niets geweest. Probeer je kind op andere manieren te troosten en heb er vertrouwen dat het lukt zonder tut.

  

Leestips

Vanaf 2 jaar

  • De fopspeen (Studio 100)
  • Anna gooit haar tutjes weg (Kathleen Amant)
  • Milan en de tutjesboom (Kathleen Amant)
  • Het tutje van Leon zit in de weg (Linne Bie)
  • Sem zonder speentje (Pauline Oud)

Vanaf 3 jaar

  • Dag dag speentje (Brigitte Weninger)
  • Ik wil mijn speen (Tony Ross)
  • De dag dat ik mijn speen wegdeed (Tamara Bos)
  • Kleine huppel kan al zonder (Aline De Pétigny)
  • Het speentje van Lisa (Christine Naumann-Villemin)

  

Hoe doen andere ouders het?

Enkele getuigenissen

Mama Lina: “Flore vond het heel moeilijk het tutten af te leren. Ze wilde graag een grote meid zijn en begreep dat een tutje niet goed is voor de tandjes. Maar slapen zonder tutje, dat was toch wel heel moeilijk. We spraken af dat er een extra knuffel mee in bed mocht. We zorgde ook voor een doekje met lavendelolie. In plaats van te tutten had Flore zo een heerlijk rustgevend geurtje mee in bed. De eerste twee avonden waren moeilijk, maar nadien viel Flore zonder probleem in slaap. Na enkele nachten zonder tut hebben we samen cup cakes gebakken om dat te vieren.  Het tutje heeft Flore in een kistje gestopt; dit bewaren we bij haar eerste babyspulletjes.”

Vake Stef: “Driss was heel gehecht aan zijn tut. Ook overdag durfde hij zijn tutje te nemen. Wij waren bang om het tutje af te leren. We zijn eerst gestart met het tutje enkel nog in bed te gebruiken. We lieten het tutje ’s morgens in bed achter en zorgden ervoor dat er nergens anders in huis tutjes waren. Dat was een duidelijke afspraak voor Driss en dat lukte goed. Samen hebben we een spaarkaart geknutseld met tien vakjes. Voor elke nacht zonder tut mocht Driss een sticker kleven. Hij was super trots toen de kaart vol was en wijnatuurlijk ook. Die dag hebben we al zijn tutjes verzameld en ze in de tuttenhuisjes achter het gemeentehuis gestopt. We kregen toen bij het Huis van het Kind een heel mooie knuffel. Die gaat nu elke avond mee naar bed.”

Vake Amine: “Reda leerde op school dat hij zijn tutje aan de Sint kon meegeven! Dat wilden we dan ook graag doen. Maar toen het moment daar was, stopte Reda niet met huilen! Ons ouderhart brak. We stelde het nog een jaar uit. Maar ook dan hetzelfde verhaal. Toen we de juf erover aanspraken, vertelde ze dat we ook rustig konden afbouwen. We hebben erover gepraat met Reda en met een kalender lukte het! Op 5 december lag de tut in zijn schoen. De volgende ochtend was de Sint langsgekomen. Wat een feest!"

  

Skwibus helpt jou en je kindje bij het afscheid

Klaar om eraan te beginnen?

Download de tuttenbrochure onderaan deze pagina of haal een gedrukte versie bij het Huis van het Kind, het consultatiebureau van Kind en Gezin of de bibliotheek. In de brochure vind je leuke en speelse opdrachten om samen met jouw kindje aan de slag te gaan.

Beluister/bekijk het tuttenverhaal via deze link.

Bezoek het tuttendorp. Dat vind je aan het speelterrein achter het gemeentehuis (aan de treurwilgen). Maak kennis met het dorpje en de dieren die er wonen. Op de borden staan spelopdrachten en je vindt er aangepaste speelelementen voor de allerkleinsten.

Is jouw kindje klaar om het tutje in het tuttenhuisje te stoppen? Maak er een feest van, neem een foto en kom langs bij het Huis van het Kind. Jouw kindje mag een handgemaakte dierenknuffel uitkiezen!

  

[1] Verhegg, E. (2021, 18 maart). Daar gaat de tut. snugglesanddreams.

[2] Maeyens, E. (2009, 7 november). Is een fopspeen echt zo slecht? Het Nieuwsblad.